De start van het culturele jaar
Elk jaar staat het laatste weekend van augustus in het teken van de landelijke start van het culturele seizoen. In het laatste weekend van augustus nodigt het festival DE OPENING heel Nederland uit om te ontdekken wat kunst en cultuur te bieden hebben met een breed en gratis toegankelijk programma rond podiumkunst, musea en literatuur. Ieder jaar vormt een andere gaststad het kloppend hart, terwijl culturele organisaties door het hele land aanhaken. Zo opent DE OPENING niet alleen het culturele seizoen ín de gaststad, maar vanuit de gaststad het culturele seizoen ván Nederland.
DE OPENING laat nog niet bij iedereen een belletje rinkelen, maar het is de opvolger van de Uitmarkt, die
jarenlang in Amsterdam de landelijke start van het culturele seizoen markeerde. Met DE OPENING is gekozen voor een nieuwe, landelijke opzet. Het festival vindt niet langer ieder jaar op dezelfde plek plaats: jaarlijks vormt een andere gaststad het bruisende epicentrum/middelpunt van de Nederlandse cultuur.
Lokaal en landelijk
“Cultuur moet je vieren en dat doen we met DE OPENING.” Aan het woord is projectdirecteur Thera Westerhoud. “Het is veel meer dan zomaar een driedaags festival. We brengen mensen op een laagdrempelige manier in aanraking met een divers cultureel aanbod én met elkaar. Cultuur is, zeker in deze tijd, essentieel in een samenleving die onder spanning staat. Juist die verbindende kracht vinden wij belangrijk.”
Het concept van een jaarlijks wisselende gaststad kreeg dit jaar een extra landelijke dimensie. Naast Eindhoven als gaststad werd de verbinding gelegd met twaalf culturele partners in andere steden in Nederland die ook de opening van het culturele seizoen meevierden. Thera: “Daarmee laten we steeds nadrukkelijker zien dat DE OPENING niet alleen een evenement in één stad is, maar worden mensen ook in andere regio’s betrokken bij het culturele aanbod. Het bereik wordt hierdoor vele malen groter.” Dat het bereik groter was, bleek uit de cijfers, die Jacques Kuyf, voorzitter van stichting De Opening liet zien: “In Eindhoven zijn maar liefst 100.000 bezoekers op DE OPENING afgekomen en in 2025 in Apeldoorn 75.000.” Jacques vergelijkt het model ook wel met Koningsdag. De koninklijke familie bezoekt dan één plaats in Nederland, terwijl ook in vrijwel alle andere plaatsen in Nederland deze feestdag gevierd wordt. “Wij willen verschillende disciplines, makers, instellingen én publieksgroepen met elkaar verbinden. Dat doen we met een breed en aansprekend gratis toegankelijk programma.”
Breed en toegankelijk
Een uitdaging die de hele cultuursector wel herkent: hoe maak je het aanbod aan cultuur voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk en hoe houd je het aanbod tegelijkertijd authentiek. DE OPENING wil juist die werelden bij elkaar brengen: van grote culturele instellingen en bekende makers tot nieuw talent en lokale initiatieven. Dat leverde in Eindhoven een zeer divers programma op. Zo was er een kinderboekenkookprogramma. De schrijfster van het kinderboekenweekgeschenk las voor uit eigen werk, terwijl kinderen pannenkoeken aten. Een ander bijzonder moment was Philmob XXL. Maar liefst 414 professionele en amateurmusici kwamen samen om muziek te maken en verbeeldden precies waar DE OPENING voor staat: cultuur is niet alleen iets om naar te kijken of te luisteren, maar vooral ook iets om samen te beleven en te maken. Thera: “De combinatie van landelijke uitstraling met regionaal en lokaal cultureel aanbod maakt bijzondere initiatieven mogelijk. Zo kregen ook kleine culturele groepen in Eindhoven gelegenheid op een open podium te spelen. Veel buitenlandse studenten en expats werden zo betrokken, want juist ook voor hen willen we de rijkdom en veelzijdigheid van cultuur zichtbaar en toegankelijk maken.” Pieter Claassen, producent van XSAGA Festivals, is sinds 2017 betrokken bij DE OPENING. Als vaste producent werkt XSAGA ieder jaar samen met de culturele instellingen, makers en partners in de
gaststad. “Het bijzondere is dat je niet simpelweg een bestaand festival van de ene naar de andere stad verplaatst. Je bouwt het ieder jaar opnieuw, samen met de stad. Wij zorgen voor het podium waarop landelijk
en lokaal aanbod elkaar kunnen versterken en zoeken daarbij steeds naar bijzondere combinaties en
samenwerkingen. Zo wordt DE OPENING niet alleen het visitekaartje van het nieuwe culturele seizoen,
maar óók van de gaststad.
Toekomstmuziek
Het concept van één gaststad, verbonden met culturele activiteiten in de rest van het land, biedt ook voor gemeenten interessante mogelijkheden. Jacques: “DE OPENING raakt veel meer dan alleen de portefeuille cultuur. Voor een gaststad is het ook een kans om zich landelijk te presenteren, bezoekers naar de stad te trekken en te laten zien wat zij cultureel in huis heeft. Daarmee raakt het evenement ook aan citymarketing, economie en toerisme. Juist die combinatie maakt het voor een gemeente interessant: je investeert niet alleen in een cultureel weekend, maar ook in de zichtbaarheid en positionering van je stad.” De organisatie bouwt ondertussen verder aan de toekomst. “De transitie van de Uitmarkt naar DE OPENING gaat niet vanzelf,” zegt Thera. “Maar alle energie, kennis en liefde die het bestuur, het team en onze partners de afgelopen twee jaar in het vernieuwde concept hebben gestoken, bieden veel perspectief voor de toekomst.” Achter het evenement staat ook een groeiend netwerk van landelijke en lokale partners. Juist daarin zit volgens Jacques de kracht van het nieuwe concept. “We merken steeds meer dat overheden, culturele organisaties, fondsen, mediapartners en het bedrijfsleven zich aan DE OPENING willen verbinden. Ieder vanuit zijn eigen rol en expertise, maar met dezelfde overtuiging dat cultuur voor iedereen toegankelijk en zichtbaar moet zijn.”
Die samenwerking is essentieel om DE OPENING verder uit te bouwen tot een toekomstbestendig landelijk cultureel evenement. Thera: “We kunnen dit alleen samen doen en daarin vinden we elkaar steeds beter. Dat geeft ons het vertrouwen dat DE OPENING de komende jaren verder kan groeien en een vaste plek krijgt in de agenda’s als landelijke start van het culturele seizoen.” Waar DE OPENING in 2027 neerstrijkt, wordt later bekendgemaakt. Voor wie nu al razend benieuwd is: download de app en hou alvast het laatste weekend van augustus vrij.
Foto’s: Fitchd
